Śruby lub wkręty metryczne

Śrubę metryczną oznacza się literą M, po której podaje się średnicę w milimetrach, na przykład M8, oraz skok gwintu. Długość mierzy się pod łbem, do końca trzpienia. Dane te są potrzebne do doboru nakrętki i podkładki, ponieważ muszą dokładnie odpowiadać gwintowi.

Śrubę stosuje się razem z nakrętką, która blokuje ją w otworze przelotowym, natomiast wkręt metryczny wkręca się bezpośrednio w gwintowany otwór lub w stałą nakrętkę. Wybór zależy od rodzaju połączenia i dostępu z obu stron. W konstrukcjach stalowych najczęstszym rozwiązaniem jest śruba z nakrętką; wkręt służy tam, gdzie jeden element ma pozostać nieruchomy.

W konstrukcjach stalowych stosuje się śruby z łbem sześciokątnym i nakrętką, często ze stali ocynkowanej, z klasą wytrzymałości oznaczoną na łbie. Klasę należy dobrać według obciążenia i normy projektowej, ponieważ zbyt słaba śruba może ulec zerwaniu. Nie należy zastępować śruby konstrukcyjnej śrubą o niższej wytrzymałości tylko dlatego, że jest dostępna.

Wkręt z łbem cylindrycznym z gniazdem sześciokątnym stosuje się wtedy, gdy łeb ma przylegać równo lub być wpuszczony, na przykład w maszynach i urządzeniach. Wkręt z łbem sześciokątnym dokręca się kluczem i pozwala osiągnąć większy moment, co jest przydatne w konstrukcjach stalowych i mocnych połączeniach. Wybór zależy od dostępu dla klucza i wyglądu elementu.

Śruba z okrągłym łbem i kwadratową szyjką ma szyjkę, która wchodzi w kwadratowy otwór płyty lub pręta, uniemożliwiając obracanie się śruby podczas dokręcania nakrętki. Stosuje się ją tam, gdzie trzeba zablokować obrót, na przykład w pomostach, kratach i podporach z drewna lub metalu. Otwór kwadratowy musi mieć odpowiedni rozmiar, aby uniknąć luzów.

Śruba z kołnierzem ma kołnierz pod łbem, który rozkłada obciążenie na powierzchni i zmniejsza potrzebę stosowania podkładki. Jest przydatna tam, gdzie otwór jest duży lub powierzchnia nie jest idealnie płaska, na przykład przy połączeniach na cienkich blachach. Kołnierz należy jednak sprawdzić względem mocowanego materiału, aby uniknąć jego zgniecenia.

W przypadku drgań stosuje się nakrętki samohamowne z pierścieniem nylonowym albo podkładki sprężyste i zębate, które tworzą tarcie na nakrętce. Dokręcanie musi odbywać się z momentem podanym przez producenta, ponieważ luźno dokręcona śruba się poluzuje, a zbyt mocno dokręcona może się złamać. Należy okresowo kontrolować dokręcenie w maszynach narażonych na drgania.

Śruba powinna wystawać ponad nakrętkę co najmniej o jeden pełny zwój gwintu, aby nakrętka mogła prawidłowo pracować i przenosić obciążenie. Zbyt krótka śruba nie utrzyma połączenia, a zbyt długa, mocno wystająca, może stwarzać zagrożenie i przeszkodę. Długość należy dobrać według grubości materiału, przez który przechodzi śruba, i używanej nakrętki.